105. rocznica bitwy o Białystok — hołd bohaterom 1920

105 lat po krwawych walkach mieszkańcy Białegostoku i przedstawiciele wojewody składają hołd bohaterom bitwy z 1920 roku – ceremonia objęła pomniki, cmentarz wojskowy i symboliczne miejsca pamięci w mieście.

• Weź udział w pamięci o bitwie białostockiej – zobacz, gdzie składano wieńce
• Pamiętaj o bohaterach, poznaj skalę tamtych wydarzeń w Białymstoku

Weź udział w pamięci o bitwie białostockiej – zobacz, gdzie składano wieńce

W piątek, w rocznicę starcia z 1920 roku, hołd poległym oddał dyrektor Biura Wojewody Mateusz Ziemblicki, występując w imieniu wojewody podlaskiego Jacka Brzozowskiego. Uroczystość odbyła się w ramach obchodów 105. rocznicy bitwy o Białystok i skupiła się wokół kilku kluczowych miejsc pamięci w mieście.

Wicedyrektor Ziemblicki złożył kwiaty przy pomniku‑krzyżu przy ul. Zwycięstwa, który upamiętnia żołnierzy poległych podczas walk o Białystok. Kolejnym punktem był pomnik przy ul. gen. S. Maczka — miejsce, w którym, jak przypomniano, bolszewicy przed opuszczeniem miasta zamordowali 16 osób różnych narodowości i wyznań, mieszkańców Białegostoku i okolic.

Delegacja odwiedziła też Cmentarz Wojskowy przy ul. 11 Listopada oraz pomnik w Zwierzyńcu poświęcony pamięci żołnierzy 42. Pułku Piechoty, poległych w wojnie 1920 roku. Biało‑czerwony wieniec położono także u stóp pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego na Rynku Kościuszki.

Pamiętaj o bohaterach, poznaj skalę tamtych wydarzeń w Białymstoku

Przypomniano też militarne tło starcia: rankiem 22 sierpnia 1920 roku polskim siłom, w liczbie około 2 tysięcy żołnierzy — w dużej mierze żołnierzy 1. Pułku Piechoty Legionów — udało się przełamać obronę miasta. Działania prowadzone były w warunkach ogromnej dysproporcji sił, bo od zachodu i północy do Białegostoku podchodziły wycofujące się spod Warszawy oddziały 16. Armii sowieckiej, wsparte oddziałami 3. Armii.

Mimo przewagi przeciwnika decydujące znaczenie miały wysoki morale polskich wojsk i wsparcie miejscowej ludności. W efekcie 16. Armia została doszczętnie rozbita, co miało znaczenie nie tylko taktyczne, lecz także psychologiczne i polityczne — pokazało, że Armia Czerwona nie tylko się cofa, lecz także ponosi kolejne porażki.

Jednym z najbardziej zapamiętanych bohaterów starcia jest kapitan Józef Marjański. To on jako pierwszy poprowadził swój batalion przez poranne przełamanie obrony Białegostoku i następnie odegrał kluczową rolę w powstrzymaniu prób sowieckiego odbicia miasta. Zginął, mobilizując swoich żołnierzy do kolejnych ataków.

Organizatorzy obchodów i przedstawiciele władz wskazywali, że rozbicie 16. Armii w Białymstoku było jednym z istotnych elementów drogi do ostatecznego sukcesu w wojnie 1920 roku. Dla mieszkańców to przypomnienie o poświęceniu i trudnych decyzjach tamtego czasu — a także sygnał, by miejsca pamięci w mieście pozostawały pielęgnowane i odwiedzane.

Na podstawie: Urząd Wojewódzki w Białymstoku