Ekologiczne miliony dla Podlasia. Ministerstwo odpowiada posłowi
FOT. Monika Gruszewicz
Pieniądze za przyrodę - tak w skrócie można opisać nowy mechanizm finansowania samorządów. W odpowiedzi na interpelację posła Jarosława Zielińskiego Ministerstwo Finansów tłumaczy, kto i na jakich zasadach dostaje środki z tytułu tzw. potrzeb ekologicznych. W tle są konkretne liczby - sięgające milionów złotych.
Pismo z 13 lutego 2026 roku, podpisane przez wiceminister finansów Hannę Majszczyk, jest odpowiedzią na interpelację nr 14676 dotyczącą wsparcia samorządów związanych z obszarami chronionymi .
Już na wstępie resort studzi emocje wokół pojęcia „subwencji ekologicznej”:
„Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie przewiduje ustalania ‘subwencji ekologicznej’.”
Ministerstwo podkreśla, że potrzeby ekologiczne są wyłącznie elementem kalkulacyjnym służącym do ustalenia ogólnych potrzeb finansowych JST .
Algorytm zamiast uznaniowości
Nowe zasady wynikają z ustawy z 1 października 2024 roku o dochodach JST. Dochody samorządów opierają się głównie na udziałach w podatkach PIT i CIT, a subwencja z budżetu państwa ma charakter uzupełniający.
Resort wyraźnie zaznacza:
„Subwencja ma więc charakter jedynie uzupełniający wobec podstawowych dochodów jednostek samorządu terytorialnego, opierających się głównie na udziałach w PIT i CIT.”
Potrzeby ekologiczne wyliczane są wyłącznie dla tych jednostek, na których terenie znajdują się obszary prawnie chronione - parki narodowe, rezerwaty, parki krajobrazowe czy obszary Natura 2000 .
Ministerstwo podkreśla, że system nie opiera się na indywidualnych negocjacjach:
„Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ma charakter generalny (ogólny), co oznacza, że nie jest możliwe uwzględnianie w niej indywidualnej, wyjątkowej i unikalnej sytuacji każdej z kilku tysięcy jednostek samorządowych w kraju.”
Zamiast tego stosowany jest algorytm oparty na powierzchni obszarów chronionych i ustawowo przypisanych wagach.
Konkretne kwoty - kto zyskuje najwięcej
W załączniku do odpowiedzi znalazł się wykaz jednostek z województwa podlaskiego wraz z wyliczonymi potrzebami ekologicznymi na 2025 i 2026 rok .
Najwyższe kwoty w 2026 roku wśród gmin otrzymają m.in.:
- Goniądz - 14 662 196 zł,
- Trzcianne - 11 225 774 zł,
- Białowieża - 6 291 166 zł,
- Narewka - 6 204 327 zł,
- Suwałki (gmina wiejska) - 6 216 154 zł .
Na poziomie całego województwa podlaskiego potrzeby ekologiczne oszacowano na 13 879 689 zł w 2026 roku .
Resort zwraca uwagę, że mechanizm ma nie tylko rekompensować ograniczenia rozwojowe, ale też zachęcać do tworzenia nowych form ochrony przyrody:
„Zadaniem nowych rozwiązań jest nie tylko wsparcie gmin, ale również zachęcanie do tworzenia nowych obszarów chronionych, w szczególności parków narodowych i rezerwatów przyrody.”
Hajnówka jako przykład
W piśmie wskazano również przykład Miasta Hajnówki. Ministerstwo podkreśla:
„Dochody Miasta Hajnówki wzrosły w okresie 2025-2026 r. - w stosunku do poprzedniego systemu - łącznie o 22,2 mln zł (wzrost o 16,6%).”
Na koniec pada jasna deklaracja:
„Na obecnym etapie Ministerstwo Finansów nie planuje zmian w tych zasadach.”
Dla samorządów z terenów cennych przyrodniczo przekaz jest jednoznaczny - pieniądze będą liczone według hektarów i ustawowych wag. Przyroda staje się elementem finansowego algorytmu. A za lasem, rzeką czy rezerwatem stoi dziś nie tylko krajobraz, lecz także konkretna pozycja w budżecie.
Autor: Wioletta Siudek
