Jedno zdjęcie, dwa tragiczne losy. W Łapach wraca pamięć o wrześniu 1939 roku

Na archiwalnej fotografii stoją obok siebie Władysława Wituła i jej córka Sabina. Kilka dni później obie zginęły w Łapach, w czasie gdy wojna dotknęła mieszkańców nie tylko wiadomościami z frontu, lecz także bezpośrednim zagrożeniem. Ich historię przypomina dziś zdjęcie oraz wspomnienia zapisane w książce „Niezwykłe życie Profesora”.

• Archiwalna fotografia zachowała imiona ofiar
• Wspomnienia Jerzego Rydzewskiego pokazują wojenną codzienność

Archiwalna fotografia zachowała imiona ofiar

Jak przypomina Urząd Miejski w Łapach, Władysława Wituła i jej córka Sabina zginęły w mieście w pierwszych dniach września 1939 roku. Zachowane zdjęcie nie przedstawia anonimowych ofiar wojny. Pokazuje konkretne osoby, których los został przerwany u progu okupacyjnej rzeczywistości.

Taki obraz pozwala spojrzeć na początek II wojny światowej z perspektywy rodzinnych historii. Za datami, działaniami wojsk i meldunkami kryją się ludzie, którzy mieli swoje domy, bliskich i codzienne plany. W przypadku Władysławy i Sabiny zachowała się przynajmniej fotografia oraz informacja o ich śmierci.

Wspomnienia Jerzego Rydzewskiego pokazują wojenną codzienność

O pierwszych tygodniach wojny można przeczytać także w książce Stanisława Kosickiego „Niezwykłe życie Profesora”. Jej bohater, Jerzy Rydzewski, opisał tam własne doświadczenia z 1939 roku. Jako młody chłopak miał rozpocząć naukę w IV klasie gimnazjum, jednak zamiast szkolnych zajęć został gońcem przy Magistracie.

Pełnił dyżury i roznosił meldunki, pomagając w organizacji pracy urzędu. Później jego ojciec, zatrudniony na kolei, otrzymał nakaz ewakuacji do Wilna. Jerzy wyruszył razem z nim i z bratem. Trasa prowadziła przez Białystok i Grodno, a podróż oznaczała między innymi naloty bombowe, kontakt z informacjami o wojskach sowieckich oraz życie w bardzo trudnych warunkach.

Po powrocie do Łap rodzina zamieszkała niemal bez dobytku. Wspomnienia Rydzewskiego pokazują, że wojna oznaczała dla młodych ludzi nie tylko strach przed bombardowaniami. Przynosiła również przymusową wędrówkę, utratę poczucia bezpieczeństwa i nagłe zakończenie beztroskiego dzieciństwa. Jednocześnie w tych relacjach pojawia się wzajemna pomoc i solidarność – wartości, które pomagały rodzinom przetrwać chaos pierwszych tygodni.

Zestawienie fotografii Władysławy i Sabiny Wituł z opowieścią Jerzego Rydzewskiego przypomina, że historia Łap nie składa się wyłącznie z wielkich wydarzeń. Tworzą ją także imiona mieszkańców, rodzinne wspomnienia i pojedyncze obrazy. Dzięki nim pamięć o ofiarach września 1939 roku pozostaje bardziej konkretna, a nie tylko związana z kartami podręczników.

na podstawie: Gmina Łapy.