Sobieski w roli bohatera i druk z Supraśla jako Zabytek Miesiąca

W gablotach Muzeum Podlaskiego pojawił się druk, który przenosi w czasy królewskich triumfów i literackiego zachwytu nad władcą. Opowieść o Janie III Sobieskim wraca tu nie tylko jako historia, ale też jako świadectwo epoki, w której słowo drukowane budowało legendy. W tle - rocznica śmierci monarchy i lokalny wątek supraskiej drukarni, jednej z najważniejszych w dawnej Rzeczypospolitej.

Janina zwycięskich tryumfów i obraz króla w oczach epoki

W ramach cyklu „Zabytek Miesiąca” zaprezentowano dzieło Jakuba Kazimierza Rubinkowskiego - „Janina zwycięskich tryumfów, dziełami i heroicznym męstwem Jana III, króla polskiego, na Marsowym Polu najjaśniejszy, po przełamanej otomańskiej i tatarskiej potencji nieśmiertelnym wiekom do druku podany”, czyli rozbudowaną biografię Jana III Sobieskiego. Publikacja powstała jako tekst o wyraźnie panegirycznym charakterze - autor skupia się na militarnych sukcesach i politycznej sprawczości króla, budując jego wizerunek jako władcy niemal legendarnego.

Dziś taki tytuł miałby pewnie wersję skróconą: „Sobieski - wielkie zwycięstwo”, a cała reszta trafiłaby do opisu pod postem… albo w ogóle by nie przeszła, bo „za długie, nikt nie przeczyta”.

A jednak kiedyś nikt nie miał problemu, żeby zmieścić całą historię, emocje i chwałę króla w jednym, bardzo konkretnym zdaniu. Bez skrótów, bez emoji, za to z rozmachem, którego dziś trochę brakuje - nawet jeśli czasem łatwiej byłoby obejrzeć stories niż jeden taki tytuł.

Prezentacja wpisuje się w kontekst 330. rocznicy śmierci Jana III Sobieskiego, przypadającej 17 czerwca. To moment, który nadaje ekspozycji dodatkowy wymiar - nie tylko przypomina postać monarchy, ale też pokazuje, jak był on opisywany i zapamiętywany przez współczesnych i kolejne pokolenia.

Książka cieszyła się dużą popularnością w XVIII wieku, co potwierdzają kolejne wydania. Jedno z nich ukazało się również w Supraślu, co prowadzi bezpośrednio do lokalnego wątku tej historii.

Drukarnia Ojców Bazylianów i jej miejsce w historii Supraśla

Szczególne znaczenie ma fakt, że jedna z edycji dzieła została wydrukowana w supraskiej oficynie Ojców Bazylianów. Drukarnia działała w latach 1695-1803, a od 1790 roku posiadała przywilej królewski. W swoim czasie należała do najważniejszych ośrodków wydawniczych w I Rzeczypospolitej.

Dziś jej dorobek stanowi ważną część zbiorów bibliotecznych Muzeum Podlaskiego. Prezentowany egzemplarz „Janiny zwycięskich tryumfów” to nie tylko nośnik treści, ale też materialny ślad działalności tego miejsca - świadectwo kunsztu drukarskiego i znaczenia Supraśla na mapie kultury dawnej Polski.

Warto dodać, że konkretny egzemplarz przeszedł kompleksową konserwację w 2017 roku, dzięki czemu możliwe jest jego bezpieczne prezentowanie publiczności.

Historia tej publikacji pokazuje, jak silnie kultura drukowana była związana z lokalnymi ośrodkami i jak z perspektywy jednego miasta można opowiedzieć szerszą historię państwa, jego bohaterów i pamięci o nich.