W centrum Białegostoku wróci pamięć o Wielkiej Synagodze i Czarnym piątku

W centrum Białegostoku znów wybrzmi pamięć o miejscu, które dla miasta stało się jednym z najboleśniejszych symboli wojny. Przy Pomniku–Kopule Wielkiej Synagogi spotkają się ci, którzy chcą oddać hołd ofiarom „Czarnego piątku” i przypomnieć, że zagłada białostockich Żydów zaczęła się od ognia, przemocy i milczenia. Prezydent Tadeusz Truskolaski zaprasza na uroczystość, ale jej ciężar wykracza daleko poza samą rocznicę. To moment, w którym historia z 1941 roku wraca nie jako datą z podręcznika, lecz jako ostrzeżenie i obowiązek pamięci.

• Przy Pomniku–Kopule zbiorą się mieszkańcy i zaproszeni goście
• Wielka Synagoga była dumą miasta, zanim stała się celem
• „Czarny piątek” wciąż przypomina o skali utraconego świata

Przy Pomniku–Kopule zbiorą się mieszkańcy i zaproszeni goście

Uroczystość odbędzie się w piątek, 26 czerwca, o godz. 12.00 pod Pomnikiem–Kopułą Wielkiej Synagogi przy ul. Suraskiej. Miasto zachęca, by pojawić się tam nie tylko z obowiązku rocznicowego, lecz także po to, by na nowo uświadomić sobie, jak silnie to miejsce wiąże współczesny Białystok z jego żydowską historią.

– piątek, 26 czerwca, godz. 12.00
– Pomnik–Kopuła Wielkiej Synagogi przy ul. Suraskiej

Wielka Synagoga była dumą miasta, zanim stała się celem

Świątynia wzniesiona na początku XX wieku przy dawnej ulicy Bożniczej, dziś Suraskiej, należała przed wojną do najokazalszych w Białymstoku. Była jednym z tych miejsc, które porządkowały rytm żydowskiej części miasta i przypominały o jej wielowiekowej obecności.

27 czerwca 1941 roku ten obraz został brutalnie przerwany. Niemieccy okupanci spędzili do budynku żydowskich mężczyzn i chłopców, a potem podpalili synagogę. Do osób próbujących wydostać się na zewnątrz strzelano. Szacunki mówią o od 700 do nawet 2,5 tysiąca ofiar. Kilkunastu ludzi przeżyło dzięki Józefowi Bartoszce, polskiemu dozorcy, który otworzył tylne drzwi budynku.

„Czarny piątek” wciąż przypomina o skali utraconego świata

To właśnie od tamtego dnia zaczęła się zagłada białostockich Żydów, którzy przez stulecia współtworzyli historię miasta. Rocznicowe spotkania przy Pomniku–Kopule nie zamykają tej pamięci w ceremonii. Raczej przywracają jej należne miejsce, bo „Czarny piątek” pozostaje jednym z najmocniejszych znaków tego, jak szybko wojna potrafiła zburzyć cały świat ludzi, ulic i codziennych zwyczajów.

na podstawie: Urząd Miejski Białystok.