Wasilkowski cmentarz jest jak galeria pod gołym niebem. Ma około 60 zabytkowych nagrobków

Na pagórkowatym terenie, wśród starego drzewostanu, zachowały się rzeźby, tarasy i nagrobki pamiętające koniec XIX wieku. Rzymskokatolicka nekropolia w Wasilkowie łączy funkcję miejsca pochówku z wyjątkowym zespołem sztuki sepulkralnej. Jej najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1896 roku, a całość wpisano do rejestru zabytków.

• Tarasy, wieżyczki i ślady dawnego kamieniarstwa
• Rzeźby opowiadające o Pasji i Zmartwychwstaniu
• Zabytki wymagają stałej opieki

Tarasy, wieżyczki i ślady dawnego kamieniarstwa

Cmentarz ma nietypowy, tarasowy układ dostosowany do pagórkowatego terenu. Wzdłuż alejek znajdują się elementy małej architektury, między innymi ozdobne wieżyczki, tarasy oraz miniatury antycznych świątyń. Stary drzewostan uzupełnia kompozycję nekropolii, ale o jej charakterze decydują przede wszystkim zachowane detale wykonane przez dawnych rzemieślników.

Na terenie cmentarza przetrwało około 60 zabytkowych nagrobków. To przykłady historycznego kamieniarstwa, które pozwalają zobaczyć, jak zmieniały się formy upamiętniania zmarłych. Najstarsze obiekty pochodzą z końca XIX wieku.

Codziennie nowe informacje z Białegostoku publikujemy na echobialystok.pl. Planujesz wolny czas? Aktualne wydarzenia i imprezy znajdziesz zawsze na echobialystok.pl/wydarzenie.

Rzeźby opowiadające o Pasji i Zmartwychwstaniu

Wasilkowska nekropolia wyróżnia się także rozbudowanym wystrojem rzeźbiarskim. Zachowało się tu siedem grup przedstawień związanych z Pasją i Zmartwychwstaniem Jezusa. Uzupełniają je dwie fontanny oraz posągi aniołów.

Rzeźbiarskie i architektoniczne detale pojawiają się również przy bramach, balustradach i murach. W części z nich wyryto wersety z Pisma Świętego. Dzięki temu spacer po cmentarzu pozwala oglądać nie tylko pojedyncze nagrobki, lecz także większe założenie złożone z rzeźb, przejść, tarasów i elementów ogrodzenia.

Za powstaniem tego układu stał ks. Wacław Rabczyński, pochowany przy głównym wejściu. Duchowny miał znaczący wpływ na wygląd nekropolii, a jego działalność obejmowała także inne ważne miejsca w regionie. W latach 1958–1966 przyczynił się do budowy kościoła NMP Matki Miłosierdzia w Wasilkowie oraz kaplicy z obiektami towarzyszącymi w sanktuarium w Świętej Wodzie.

Zabytki wymagają stałej opieki

W 2002 roku cmentarz wpisano do rejestru zabytków. Za jego administrację odpowiada Parafia Przemienienia Pańskiego w Wasilkowie. Ochrona zachowanych figur i nagrobków wymaga jednak nie tylko formalnego wpisu, lecz także regularnych prac konserwatorskich.

Od lat kwesty na ten cel organizuje Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Wasilkowskiej. Zebrane pieniądze są przeznaczane na renowację zabytkowych rzeźb i nagrobków. Dla odwiedzających oznacza to, że oglądane dziś elementy są częścią dziedzictwa, które wymaga systematycznego zabezpieczania.

Przydatnym narzędziem dla osób szukających grobów bliskich oraz prowadzących badania genealogiczne jest internetowa wyszukiwarka uruchomiona w 2024 roku. Pozwala ustalić lokalizację konkretnego miejsca pochówku na terenie nekropolii. Działa pod adresem: ppwasilkow.archibial.pl/cmentarz/.

na podstawie: UM Wasilków.