Białystok stawia na granicę. Forum ma wyznaczyć nowe zasady odporności

W Białymstoku zaczął się etap, który ma przygotować jedną z ważniejszych debat o wschodniej granicy Unii Europejskiej. Jesienią do miasta przyjadą politycy, samorządowcy, naukowcy i eksperci, a na stole znajdą się tematy znacznie poważniejsze niż sama konferencyjna oprawa – bezpieczeństwo, inwestycje, demografia i przyszłość regionów przygranicznych. Tego dnia podpisano porozumienia z podlaskimi uczelniami i partnerami merytorycznymi, co nadaje przedsięwzięciu solidniejsze zaplecze. W tle pozostaje pytanie, czy Podlaskie będzie tylko granicą mapy, czy także miejscem, z którego wychodzą rozwiązania dla całej Wspólnoty.

• Uczelnie wchodzą do rozmowy o przyszłości granicy
• Na jednym stole bezpieczeństwo, inwestycje i depopulacja
• Białystok po pierwszej edycji chce utrzymać mocną pozycję

Uczelnie wchodzą do rozmowy o przyszłości granicy

Forum Spójności i Rozwoju Granicznego Unii Europejskiej 2026 odbędzie się 4 listopada 2026 roku w Białymstoku. Będzie to druga edycja wydarzenia, które ma już ambicję wyjść poza formułę jednorazowego spotkania i stać się stałym punktem europejskiej rozmowy o regionach położonych na styku granic, interesów i napięć.

Podczas inauguracji przygotowań podpisano porozumienia o współpracy z rektorami największych podlaskich uczelni oraz z partnerami merytorycznymi. To ważny ruch, bo właśnie nauka, samorząd i instytucje publiczne mają razem budować zaplecze dla dyskusji o odporności regionu. W takich rozmowach nie chodzi wyłącznie o deklaracje. Chodzi o pomysły, które można potem przełożyć na decyzje, programy i finansowanie.

– W obliczu bezprecedensowych wyzwań geopolitycznych, gospodarczych i demograficznych województwo podlaskie przestaje być postrzegane jako peryferie Europy – powiedział prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski.

Na jednym stole bezpieczeństwo, inwestycje i depopulacja

Organizatorzy zapowiadają, że forum ma pomóc w przygotowaniu rekomendacji dla przyszłej polityki spójności Unii Europejskiej. W praktyce oznacza to próbę odpowiedzi na pytanie, jak wspierać regiony graniczne, które jednocześnie muszą dbać o rozwój gospodarczy, infrastrukturę i bezpieczeństwo mieszkańców.

Wśród tematów przewidzianych do rozmów znalazły się:

• finansowanie rozwoju i nowe instrumenty wsparcia dla wschodniej flanki UE,
• infrastruktura oraz inwestycje strategiczne,
• kapitał ludzki, demografia i przeciwdziałanie odpływowi mieszkańców,
• technologie dual use, cyberbezpieczeństwo i innowacje,
• założenia tzw. Doktryny Odporności Regionalnej.

Istotny będzie też wątek nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2028–2034. To właśnie tam mają znaleźć się środki i mechanizmy, o które zabiegają regiony graniczne. Dla Podlaskiego to sprawa szczególna, bo od takich decyzji zależy nie tylko skala inwestycji, ale też to, czy regiony przygraniczne będą traktowane jako obszary wymagające wsparcia, czy jako miejsca strategiczne dla całej Unii.

Białystok po pierwszej edycji chce utrzymać mocną pozycję

W forum mają uczestniczyć przedstawiciele instytucji unijnych, administracji państw członkowskich, samorządów, biznesu, nauki i instytucji finansowych. Taki skład nie jest przypadkowy. Z jednej strony pozwala zestawić lokalne doświadczenia z europejską perspektywą, z drugiej – daje szansę, by rozmowa o granicy nie kończyła się na ogólnych hasłach.

Pierwsza edycja forum, zorganizowana w październiku 2025 roku w Białymstoku, przyciągnęła około 900 uczestników. To pokazuje, że wydarzenie ma już swoją wagę i potrafi ściągnąć do miasta ludzi, którzy współdecydują o politykach rozwojowych i bezpieczeństwie. Dla Białegostoku to także okazja, by częściej pojawiać się w europejskim obiegu jako miejsce rozmowy o wschodniej granicy, a nie tylko punkt na administracyjnej mapie.

na podstawie: UM Białystok.