Płomienie, które przerwały historię. Białystok oddał hołd ofiarom synagogi

W Białymstoku wróciła pamięć o jednym z najczarniejszych dni w dziejach miasta. Pod Pomnikiem-Kopułą Wielkiej Synagogi zabrzmiały słowa o odpowiedzialności, szacunku i sprzeciwie wobec nienawiści, a w centrum uwagi znów znalazła się historia ludzi zamordowanych tylko dlatego, że byli Żydami. Tegoroczna rocznica przypomina, że 27 czerwca 1941 roku nie był dla miasta zwykłym dniem wojny, lecz początkiem zagłady jego żydowskich mieszkańców.

• Pod Pomnikiem-Kopułą wybrzmiała pamięć o dawnych białostoczanach
• Wielka Synagoga stała się celem pożaru i strzałów
• Wieczorny recital domknie rocznicowe obchody

Pod Pomnikiem-Kopułą wybrzmiała pamięć o dawnych białostoczanach

W piątek, 26 czerwca, uroczystość odbyła się przy ul. Suraskiej, gdzie dawniej stała Wielka Synagoga. Przyszli tam mieszkańcy Białegostoku, przedstawiciele samorządu, organizacji i środowisk żydowskich oraz zaproszeni goście. To właśnie w tym miejscu wspólnie oddali hołd ofiarom „Czarnego piątku”, który na zawsze wpisał się w historię miasta.

Zastępca prezydenta Białegostoku Rafał Rudnicki zwrócił uwagę, że pamięć o zamordowanych nie jest wyłącznie gestem wobec przeszłości, ale także zobowiązaniem na dziś.

– Pamięć o dawnych mieszkańcach Białegostoku, którzy zginęli tylko dlatego, że byli Żydami, jest naszym wspólnym obowiązkiem.

Jak dodał, spotkanie miało przypominać nie tylko o tragedii, ale też o tym, jak ważne są wzajemny szacunek, odpowiedzialność i sprzeciw wobec nienawiści. To mocny wniosek płynący z tej rocznicy – pamięć nie kończy się na ceremonii, ale ma prowadzić do uważniejszego patrzenia na historię miasta i jego wielokulturowe dziedzictwo.

Wielka Synagoga stała się celem pożaru i strzałów

Wielka Synagoga, wzniesiona na początku XX wieku przy dawnej ulicy Bożniczej, była przed wojną najokazalszą synagogą w Białymstoku. 27 czerwca 1941 roku niemieccy okupanci zapędzili do jej wnętrza żydowskich mężczyzn i chłopców, po czym podpalili budynek. Osoby próbujące wydostać się z płonącego wnętrza lub stawiające opór były ostrzeliwane.

Szacunki mówią o co najmniej 700 ofiarach, choć niektóre źródła podają nawet 2,5 tysiąca zabitych. To pokazuje skalę zbrodni, która nie ograniczyła się do spalenia świątyni – była brutalnym uderzeniem w całą społeczność, od pokoleń współtworzącą Białystok.

Wieczorny recital domknie rocznicowe obchody

Obchody 85. rocznicy spalenia Wielkiej Synagogi zakończy recital skrzypcowy „po – Zachor” w wykonaniu Marii Sławek. Koncert zaplanowano na godz. 19.00 w Klubie Fama przy ul. Legionowej 5, a wstęp ma być wolny.

Białystok od lat wraca do tej historii, bo pamięć o zagładzie żydowskich mieszkańców pozostaje częścią miejskiej tożsamości. Tego rodzaju rocznice nie są więc tylko wspomnieniem jednej tragedii – przypominają, jak łatwo nienawiść może zniszczyć wspólnotę, która przez dziesięciolecia budowała obraz miasta.

na podstawie: UM Białystok.