Profilaktyka jelita grubego w Podlaskiem nabiera tempa i ratuje przed rakiem

W pracowniach diagnostycznych w Podlaskiem coraz częściej wygrywa nie strach, lecz profilaktyka. Kolonoskopie wykonywane bez skierowania przyciągają więcej pacjentów niż jeszcze kilka lat temu, a lekarze przypominają, że to właśnie polipy najczęściej otwierają drogę do raka jelita grubego. W wielu przypadkach badanie nie kończy się na oglądaniu jelita – podczas tego samego spotkania można od razu usunąć zmiany, które później mogłyby stać się groźne.

• Wyniki z Podlaskiego pokazują, że bezpłatne badania nie stoją puste
• Kolonoskopia daje szansę zatrzymać chorobę, zanim zacznie boleć
• Test FIT-OC w programie Moje Zdrowie daje drugą ścieżkę kontroli

Wyniki z Podlaskiego pokazują, że bezpłatne badania nie stoją puste

W 2025 roku w województwie podlaskim wykonano 4 435 profilaktycznych kolonoskopii. To dwa razy więcej niż w 2023 roku, a za tym wzrostem stoi prosty mechanizm: badanie jest finansowane przez NFZ bez limitów, bez skierowania i bez opłat dla pacjenta.

„W 2025 roku w województwie podlaskim zostało wykonanych 4 435 profilaktycznych kolonoskopii – to dwa razy więcej niż w 2023 roku” – podkreśla Izabella Przewłocka, rzeczniczka prasowa podlaskiego NFZ.

Dane pokazują też, że nie jest to badanie „na wszelki wypadek”, po którym wychodzi się z pustymi rękami. Średnio ponad 62 proc. osób po profilaktycznej kolonoskopii wymaga dalszej diagnostyki, a nawet u 8 na 10 pacjentów lekarze znajdują polipy, czyli zmiany, które same w sobie są łagodne, ale z czasem mogą przejść w nowotwór. W 2025 roku kobiety stanowiły 60 proc. osób korzystających z profilaktycznej kolonoskopii. To ważna informacja także dla mieszkanek i mieszkańców Łap – rak jelita grubego pozostaje w regionie drugim najczęściej rozpoznawanym nowotworem u kobiet oraz trzecim u mężczyzn.

Kolonoskopia daje szansę zatrzymać chorobę, zanim zacznie boleć

Gastroenterolog dr Marzena Konopko zwraca uwagę, że największym problemem są zmiany, których pacjent sam nie jest w stanie wyczuć.

„Nawet u 8 na 10 osób badanych profilaktycznie wykrywamy polipy. Najważniejsze jest to, że usuwamy je natychmiast, w trakcie tego samego badania” – mówi dr Marzena Konopko.

To właśnie dlatego kolonoskopia jest dziś traktowana nie tylko jako diagnostyka, ale również jako realna ochrona przed chorobą. Polipy nie muszą dawać bólu ani innych sygnałów ostrzegawczych. Zdarza się więc, że człowiek czuje się dobrze, a badanie pokazuje, że trzeba działać od razu. Właśnie ten etap – zanim pojawią się objawy – daje największą szansę na pełne wyleczenie.

Z profilaktycznej kolonoskopii mogą skorzystać:

• osoby w wieku 50–65 lat, jeśli nie miały kolonoskopii finansowanej przez NFZ w ciągu ostatnich 10 lat,
• osoby po 40. roku życia, jeśli u krewnego pierwszego stopnia rozpoznano nowotwór jelita grubego,
• osoby bez objawów sugerujących nowotwór jelita grubego.

Badanie jest bezpłatne, nie wymaga skierowania i odbywa się w ramach programu finansowanego przez NFZ.

Test FIT-OC w programie Moje Zdrowie daje drugą ścieżkę kontroli

Dla części osób barierą pozostaje sama kolonoskopia, dlatego w programie „Moje Zdrowie” dostępny jest także test FIT-OC, czyli badanie kału na obecność krwi utajonej. To rozwiązanie dla osób 50+, które chcą zacząć od prostszego kroku, a jednocześnie nie odkładać profilaktyki na później.

Test nie wymaga specjalnej diety, a jego wynik może szybko pokazać, że potrzebna jest dalsza diagnostyka. Jeśli laboratorium wykryje nieprawidłowość, pacjent trafia na kolonoskopię priorytetowo. Wystarczy wypełnić ankietę w Internetowym Koncie Pacjenta i zgłosić się na badania zlecone przez lekarza POZ.

W województwie podlaskim badanie można wykonać bezpłatnie w 9 pracowniach diagnostyki endoskopowej. To ważne zwłaszcza dla osób, które do lekarza trafiają dopiero wtedy, gdy coś zaczyna niepokoić. W przypadku raka jelita grubego największą przewagę daje właśnie ruch wykonany wcześniej, kiedy organizm jeszcze nie wysyła wyraźnych alarmów.

na podstawie: Urząd Miejski w Łapach.